Tarım ve Orman Alanında Düzenlemeleri İçeren Kanun Yayınlandı

5 Nisan 2023 tarihli Resmî Gazete'de yer alan Orman Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile tarım sektöründe sözleşmeli üretimin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli düzenlemeler yapıldığı ve orman yangınlarına sebep olanlara verilen cezaların artırılmasına karar verildiği belirtilmektedir.
• Tarım sektörüyle ilgili politikaların tespit edilmesi ve planlanması
Kanuna göre, lif, tohum ve sap üretimi ile ilaç etkin maddesi elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği, Tarım ve Orman Bakanlığının iznine tabi olduğu belirtilmektedir.
Tarım sektörüyle ilgili politikaların tespit edilmesi, planlanması ve koordinasyonuyla ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılarak, uygulanmasında Tarım ve Orman Bakanlığının yetkili olduğu belirtilmektedir.
Tarımsal üretimin planlanması, gıda güvencesi ve güvenliğinin sağlanması, verimliliğin artırılması, çevrenin korunması ve sürdürülebilirliğin tesis edilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenen ürün veya ürün gruplarının üretimine başlanmadan önce bakanlıktan izin alınacağı belirtilmektedir. Bakanlık, arz ve talep miktarıyla yeterlilik derecesini dikkate alarak hangi ürün veya ürün gruplarının üretileceği ile tarım havzası veya işletme bazında asgari ve azami üretim miktarlarını belirleme yetkisine sahip olduğu belirtilmektedir.
Bu kapsamda ilk kez aykırı faaliyette bulunduğu tespit edilenler, hükümlere uygun şekilde faaliyet göstermeleri için yazılı uyarılacağı belirtilmektedir. Yazılı uyarılan ancak uyarı tarihinden itibaren 12 ay içinde uygun faaliyette bulunmayanlar, uyarı tarihinden itibaren 5 yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmayacağı belirtilmektedir.
• Sözleşmeli üretim modeli geliştirilmesi
Tarım ve Orman Bakanlığınca, tarım sektöründe sözleşmeli üretimin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli düzenlemeler yapılmasına, sözleşmeli üretimi özendirmek için üreticilere, desteklerin verilmesinde öncelik tanınmasına karar verildiği belirtilmektedir.
Bakanlık tarafından sözleşmeli üretimin geliştirilmesi, izlenmesi ve kontrol edilmesi için sözleşmenin taraflarını ve kapsamını içeren kayıt sistemleri oluşturacağı, sözleşmelerin bu kayıt sistemleri kullanılarak da düzenlenebileceği belirtilmektedir. Tarımsal üretim sözleşmesine tabi ürünlere veya üretim varlıklarına sigorta yaptırılmasının zorunlu hale geldiği belirtilmektedir.
Ayrıca, tarımsal üretim sözleşmelerinde belirtilen mücbir sebepler haricinde sözleşme kapsamında üretilen ürünün alımından veya satımından vazgeçen üretici ya da alıcılar için ceza koşulu belirleneceği ve ceza koşulu, alımından ya da satımından kaçınılan ürün miktarının sözleşmedeki bedelinin yüzde 20'sinden az ve yüzde 50'sinden fazla olamayacağı ifade edildiği belirtilmektedir.
• Devlet ormanlarında madencilik faaliyetine yönelik düzenlemeler
Devlet ormanlarına nakil vasıtaları ile yıkıntı veya inşaat atığı atmak ya da hafriyat veya çöp dökmek suretiyle ormanlara, doğal hayata ve çevreye verilen zararın "orman suçu" sayılacağı belirtilmektedir.
Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri dışında bedeli alınarak Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verileceği belirtilmektedir.
Ancak temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydıyla devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, verimli orman alanları, orman parkları, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Tarım ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlı olacağı belirtilmektedir.
Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı ham maddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmayacağı belirtilmektedir.
• Felakete uğrayanların zati ihtiyaç alabilmesi için aranan "muhtaçlık" şartı
Kanun ile köylerde yer sarsıntısı, yangın, heyelan, sel ve çığ yüzünden felakete uğrayanların zati ihtiyaç alabilmesi için aranan "muhtaçlık" şartı kaldırıldığı belirtilmektedir.
• Sosyal güvence eksikliğinin önüne geçilmesi
Köylerden şehirlere göç etme nedenlerinden biri olan sosyal güvence eksikliğinin önüne geçilmesi için Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda da değişiklik yapıldığı belirtilmektedir.
Buna göre; sigortalı olan kişilere orman idaresi tarafından vahidi fiyat usulü ile yaptırılan, odun üretimi, silvikültür, ağaçlandırma, toprak muhafaza, fidan ve tohum üretimi gibi işlere ait istihkak tutarları; ödemenin yapılacağı tarihlerde Sosyal Güvenlik Kurumuna kendi sigortalılıklarından kaynaklanan prim borcu ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması şartıyla yüzde 5 fazlasıyla ödenmesine karar verildiği belirtilmektedir.
Bu haklardan yararlanabilmek için işlerin vahidi fiyat kararı ve şartnamelerdeki süreler ve esaslara uygun yapılması şartı getirildiği belirtilmektedir.• Ormanlara hafriyat dökenlere verilen cezalar
Kanunla ormanlara nakil vasıtaları ile yıkıntı veya inşaat atığı atan ya da hafriyat veya çöp dökmek suretiyle çevreye zarar verenlere yönelik cezalar ağırlaştırılarak para, müsadere ve hapis cezaları verilebileceği belirtilmektedir.
Orman idaresi tarafından kesilecek ağaçların tespitinde kullanılan damga ya da damga yerine geçecek işaretleri, ağaçları keserken dip kütükte bırakmayanlarla damgalı ya da işaretli ağaçları tespit edilen hadde nazaran daha yüksekten kesenlere, kesilen her ağaç için 500 lira idari para cezası verileceği belirtilmektedir.
• Orman yangınlarına sebep olanlara verilen cezalar
Devlet ormanlarında orman idaresince belirlenen konak yerlerinden başka yerlerde geceleyenlere verilen ceza 50 liradan 1500 liraya çıkarıldığı belirtilmektedir.
Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak orman yangınına sebep olanlara verilen 2 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası, 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezasına çıkarıldığı belirtilmektedir.
Terör amaçlı yangın çıkartanlara verilen adli para cezası 20 bin günden 25 bin güne kadar olabilmesinin sağlandığı belirtilmektedir.
Kasten orman yakan kişi, 10 yıldan az olmamak üzere hapis ve 1000 günden 10 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacağı belirtilmektedir.
Sosyal güvence eksikliği ve muhtaçlık şartına ilişkin maddeleri yayımı tarihinden 6 ay sonra, diğer maddeleri yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe giren söz konusu Kanuna https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/04/20230405-1.htm  bağlantısından erişim sağlanmaktadır.