T.C. Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü’nden alınan bir yazıda, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar'ın 4’üncü maddesinin (g) bendi “Türkiye'de yerleşik kişilerin, Bakanlıkça belirlenen haller dışında, kendi aralarındaki menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dâhil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşmelerinde sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz.” hükmünü amirdir. Öte yandan anılan hükme ilişkin ayrıntılar ve istisnalar 32 Sayılı Karara İlişkin 2008-32/34 Sayılı Tebliğ'in 8’inci maddesinde düzenlenmiş olup; mezkûr maddenin yedinci fıkrası Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarında akdedecekleri; anılan fıkrada istisna olarak belirtilen haller dışında kalan danışmanlık, aracılık ve taşımacılık dâhil hizmet sözleşmelerinde, sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramayacağını düzenlediği bildirilmektedir. Söz konusu fıkranın (b) bendi uyarınca; ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak yapılabildiği aktarılmaktadır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan iletilen bir yazıda, ihracat gerçekleştirme saikiyle sözleşme düzenleyen ancak herhangi bir belgede gerçekleşecek fiili ihracata ilişkin bilgiye yer veremeyen firmalarla ilgili yasal işlem başlatılmasının uluslararası alanda rekabete hazırlanarak ihracat yapmayı planlayan firmalar açısından bir dezavantaj oluşturacağından hareketle; Bakanlık tarafından yürütülmekte olan mal ve hizmet ihracatına yönelik devlet destekleri kapsamında destek başvurularına konu olan ve döviz cinsinden veya dövize endeksli düzenlendiği tespit muhtelif hizmet sözleşmeleri ile ilgili olarak; hizmet sözleşmesinin tarafı olan firmaların sözleşme tarihi itibarıyla ihracatçı birliklerinden en az birinde aktif üye olduklarının tevsiki halinde, ihracat gerçekleştirmek saikiyle yapmış oldukları hizmet sözleşmelerinin fiili bir ihracat gerçekleştirmiş olmasına bakılmaksızın 2008-32/34 sayılı Tebliğ'in 8’inci maddesinin 7’nci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilerek döviz cinsinden ve dövize endeksli sözleşme yapma yasağından istisna tutulması hususunun uygun olacağı belirtilirken; anılan sözleşmelerle ilgili Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bildirimde bulunulmaması; koşulları sağlayamayan firmaların kambiyo mevzuatına aykırı olarak düzenlenen sözleşmeleri için ise Bakanlığa bildirim yapılmaya devam edilmesi hususları ifade edilmektedir.
Öte yandan, konuya ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan alınan ilave bir yazıda, TOBB, sanayi odaları gibi yararlanıcı kurum/kuruluşların istisna kapsamında değerlendirilebileceği; ayrıca, TİM ve ihracatçı birliklerinin ihracat gerçekleştirme saikiyle düzenlenen hizmet sözleşmelerinde doğrudan taraf olarak yer almaları halinde söz konusu sözleşmelerin de istisna kapsamında sayılmasının uygun olacağı belirtilirken; dernekler gibi yararlanıcı kurum/kuruluşların doğrudan ihracatçı birliklerine üye olmaması halinde istisna kapsamına dahil olamayacağı, söz konusu kuruluşların kendisinin ya da bünyesinde bulunan iktisadi işletmelerin, ihracat gerçekleştirme saikiyle taraf oldukları hizmet sözleşmesi tarihi itibarıyla ihracatçı birliklerinden en az birinde aktif üye olduğunu tevsik etmeleri halinde ise istisna kapsamında değerlendirilebilmelerinin söz konusu olabileceği belirtilmektedir.
Bu itibarla; yukarıda belirtilen hususlar muvacehesinde, Bakanlığımız uhdesinde yürütülen ihracata yönelik devlet yardımı programları kapsamında, destek başvurusuna konu olan ve döviz cinsinden veya dövize endeksli düzenlendiği tespit edilen hizmet sözleşmeleri ile ilgili olarak;
-Sözleşme tarihi itibarıyla sözleşme taraflarından birinin ihracatçı birliklerinden en az birinde aktif üye olduğunun tevsik edilmesi halinde 2008-32/34 sayılı Tebliğ'in 8’inci maddesinin 7’nci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilerek döviz cinsinden ve dövize endeksli sözleşme yapma yasağından istisna tutulması,
-TİM, TOBB, Ticaret ve/veya Sanayi Odaları ve İhracatçı Birliklerinin ihracat gerçekleştirme saikiyle düzenlenen hizmet sözleşmelerinde doğrudan taraf olarak yer almaları halinde söz konusu sözleşmelerin de belirtilen istisna kapsamında değerlendirilmesi,
-Dernekler gibi yararlanıcı kurum/kuruluşların doğrudan ihracatçı birliklerine üye olmaması halinde istisna kapsamına değerlendirilmemesi, söz konusu kuruluşların kendisinin ya da bünyesinde bulunan iktisadi işletmelerin, ihracat gerçekleştirme saikiyle taraf oldukları hizmet sözleşmesi tarihi itibarıyla ihracatçı birliklerinden en az birinde aktif üye olduğunu tevsik etmeleri halinde ise istisna kapsamında değerlendirilmesi,
-Söz konusu şartları taşıyan ve istisna kapsamına giren hizmet sözleşmeleri ile ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bildirimde bulunulmaması; istisna kapsamında değerlendirilmeyecek olan ve 32 Sayılı Karar ile çeliştiği mütalaa edilen sözleşmeler ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri ile alakalı olarak ise Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bildirim yapılmasına devam edilmesi gerektiği ifade edilmektedir.